IMG_0304_1_Julhet de 2011, lei ròms son fòrabandits un còp de mai...
Aièr, ai vist lo film -Welcome- !

8 oras de matin, pus possible ara de s'enquilhar dins la carrièra Commandant Mages per quitar lo parcament de Chanterelle, l'i a 8 camionètas de CRS que se son amolonadas dins aquesta carrièra  e que tapan l'intrada dau terrenc.
-Excusez moi Monsieur, comment dois je faire pour sortir, je vais travailler !
-C'est quoi le problème, passez de l'autre côté... me respònd lo CRS tot agolopat de cròia emai d'autoritat.
-Il n'y a pas de sortie de l'autre côté, la seule, c'est là. Les fourgons ont tout bouché...
Fau benlèu ren dire de l'afaire, plegar un chut sus ce que leis a fach venir aquí... valènt a dire lo desmenbrar dau campament ròm. E pasmens :
-Pourquoi tous ces fourgons en fait ?
Ai pas pòugut m'empachar, me lo fau demandar pasmens, que l' i a gaire de mond de la premsa o dau mitan deis associacions.

Estièu triste, vesi qu'es a estremar sei causas la jova frema de la cherpa encolorida (remeti aquelei flors de sa cherpa que lei veguèri promier a Praha, un motièu totjorn parier), e leis òmes... leis autrei qu'an plegat sei tibanèus de fortuna d'acatons, sensa mudar, e d'autrei fremas qu'an estremat sa bugada estenduda. Van patusclar... per decision de justicia e degun entre elei sembla faire lo morre, semblan pas manco estomagats tant coma son abituats a d'anar-venirs dins sa vida de grata-camins.

Morre de justicia, onte siás ?
-On est en train de démanteler le campement des roms, ça se passe tranquillement. Le tribunal de grande instance a prononcé leur expulsion, ils sont au courant depuis un moment.
Tranquilllle... terrain vague, vague à l'âme. 

Lo tractò-pèla es a faire son òbra, tot serà rasclat d'aquestei vidassas ! Avem gaire ben sachut leis aculir aquelei caracas que crosaviam d'en pertot. Eran quasi 200 familhas vengudas de Romania. Lei poders publics an agut de reguinhadas d'una partida de la populacion : an mandat de lètras ai politics per se planher de tot un fais de causas, d'unei benlèu qu'an agut raubat emai dei malautiás, la ronha que tòrna... e mai que mai aquesta granda paurilha sota leis uelhs...
Per dire lo verai, en Provença... èran dins lo temps camarguencs entre lei camarguencs, lei ròms, pòple nomade que barrutlava d'en pertot, amb sei verdinas de bòumians. Que vergonha !

IMG_0311_1_Ara, coma acarar aquesta flicalha, aquelei gabians clafits de cròia ? N'en sabi ren. Son regdes que regdes, segurs de son bòn drech, varlets ais òrdres dei captaus de la Comuna e de la  Pòrcfectuira, ais òrdres de la drecha, d'aquesta pron dura, seca que seca.
Aquelei bòumians : leis aviáu rescontrats mai d'un còp, bèu premier en Romania emai tanben lèu fach en Bulgaria, pròche la rota, entre Sofià e la montanha de Pirin. Eilà tanbèn èran de faidits, formigas de la lenga muda, avián de verdinas amb la chaminèia subre la teulissa, me rementi.
En Romania rapresentan quasi 2 dau 100 de la populacion, son tanbèn un mond a despart, a la talvera e sensa gaire de drechs, de gents fòrabandits, la minoritat la pus mespresada, anequelida. Son istòria es pesuga que dins lo temps èran d'esclaus e despuei sa liberacion, an jamai capitat colectivament  de se faire una plaça vertadiera dins la societat romanesca. Es pas rare de legir una anoncia a Bucarest amb de -Cercam un portier levat un caraca-. E pasmens d'unei entre elei, venguèron richàs menant a bèus uelhs vesents sa gròssa Mercédès onte que siágue, grands peirins de la Mafià. Per la mager part, èra la paurilha, l'ignorancia e lo caumatge... Vivon en familha mai es la familha mai qu'alargada amb un grand paratge entre leis uns e leis autrei, d'una generacion l'autra. Sa lenga es lo romaní, una lenga mai que mai de l'oralitat. Sa tradicion es pas de s'aplantar a n'un ròdol, de l'i plantar cavilha e de bastir l'ostau, nani. D'ostaus, soventei fes n'an pas e seis enfants, de mai en mai d'aquelei darriereis annadas, an virat l'esquina a l'escòla. Lo nivèu d'escolarizacion dei jovei generacions a baissat a rapòrt dei mai ancianas.

Lo cineaste Tony Gatlif que leis a mes a l'onor mai d'un còp ditz d'elei que son d'òmes e de fremas libres, de mond que fan targa, que son pas lests de renonciar, que crenhon ren ni degun... Dins son film -Mondo- tirat dau roman de Le Clézio, Gatlif aviá mes una cançon en occitan, me rementi, es pas un azard.

Aquí, dins lo barri, son en cèrca de metaus, leis ai crosat de contunh qu'èran a tirassar sa possèta d'un er galòi, la cara virada vers lo container dei pobèlas a triar, a espepissar leis escobilhas
-Mon fraire lo bòumian , mon amic, lo caraca- cantava lo Beltrame a la fin deis annadas setantas, es lunh.
Es lo 15-enc còps en 2 mes qu'aquelei ròms se fan gisclar de son camp aquí a Chanterelle, son abituats. L'i son venguts quand an fugit la Pòrta de s'Ais onte eilà, son estats agarrits, d'unei venguèron li picar dessus a còps de barras de ferre. E ara, l'i son tornats.
-Où aller ? diguèt una jova maire. A l'azard Bautazar fatalament, d'eicí, d'eilà.

Temps marrit, la maganha que fai pensar ai annadas sornas dau govern de Vichy, d'aquestei fachòs IMG_0300_1_que secutavan a l'encòp lei jusièus, lei comunistas, leis anarchistas emai lei francs-maçons e lei caracas...
E pasmens tot aquò es pas una fataliat,  la solucion se dèu carcular a l'escala d'un continent, va cresi : benlèu que lei van mai remandar en Romania leis autoritats francesas en disent que son pas pron asatats, que se meton pas a la lenga francesa e qu'asatats va seràn jamai, que refusan l'escolaritat per seis enfants, que son passatemps es que de mendicar, enfin lei fremas... bota aqueleis imigrants son ara aquí, meme que siágon de lònga en transit, an vòugut senjat de vida, mòuguts per son desir d'alhors meme se s'agissiá pas de batre l'antifa per elei... E pasmens son d'europencs alòrs coma faire ? Leis organizacions romanas que leis aparan meton Paris en garda de còntra de  rapatriments ilegaus.  Se tòrnan en Romania, vòlon que lo govern romanesc ague una polictica au nivèu locau per lei recebre en dignitat. Demandan per elei se tòrnan eilalin de condicions mai umanas que soventei-fes, aquelei ròms vivián eilà dins de comunautats dau campèstre ont l'i a ren coma estructuras, espitaus per exemple, onte seis enfants avián pas pres l'abituda d'anar a l'escòla, alòrs ara, revendican l'escòla per elei, per leis aduldes que siágon formats quora an ges d'obratge, que vengon un pauc qualificats per se trobat un pretzfach au mens e que siáguesson pus dins aquesta cultura de mendicar.
A Nantes o a Bordèus, quora leis autoritats  leis an fòrabandits d'un campament ilegau, son estats lotjats puei e non remandats per carrièras. Se volem leis aculir en dignitat e legalament, segur que faudriá quichar per qu'aprenguesson la lenga premier mai  li fai mestier de melhorei condicions de vida, d'igiena, de cagadors premier e perqué pas a ressalha, emai de containers per garçar sei bordilhas e tanben la possibilitat de trobar d'aiga, segur que li fan besonh de mèstres d'escòla tanbèn per sei pichòts... Emai leis ajudar benlèu a organizar son travalh. La problematica es europèa de segur mai se vòlon pas un pauc aprendre la lenga dau país d'acuelh e mandar sei pichòts a l'escòla, prendre en carga sa santat, previèu un avenir mai que negre per elei, onte que siágue. Aicí tant coma eilà !


Ai fach de fotos après l'auvari...